PTZE Primeurs

Welkom op de PTZE Primeurpagina, met vriendelijke groetjes...

Porselein, puur en ambachtelijk

Porselein servies

ptze ambachtelijk porseleinatelierEnkele maanden geleden krijg ik een telefoontje van Anja Meeusen met de vraag of ik bij haar op bezoek wil komen. “Ik heb Sense gelezen en denk dat ik misschien wel iets kan betekenen voor jullie magazine,” vertelt ze mij. Nieuwsgierig als ik ben en met het voordeel dat Anja in de buurt woont, spreken we af. Haar naam klinkt me niet onbekend. Zowel Roger Vandamme als Philippe Waterschoot vertelden me al dat het ambachtelijk porselein van PTZE heel naturel en puur is en vooral ook heel mooi. Redenen in overvloed om richting Westmalle te rijden.

Het wordt een kennismaking die ik ook jullie niet wil onthouden. Met de dame achter PTZE, Anja Meeusen, heb ik eerst een warm gespek. Als we daarna ook haar atelier fotograferen, hebben we een schitterende Sense-reportage.

Van ‘potagie’ naar PTZE

Waar in hemelsnaam haal je de naam PTZE vandaan? “Heel eenvoudig,” doet Anja haar verhaal. “Ik zal maar meteen bekennen dat ik een echte snoeper ben. Als kind maakte mijn oma elke week overheerlijke pudding voor de kleinkinderen en steeds vroeg ze de ‘petezekom’. Dat was een grote, witte schaal met versiering op. Ik vond toen de naam al zo mooi klinken en wanneer ik ’s zondags naar de tekenschool ging, moesten we onze handtekening onder elk werk zetten. Mijn naam vond ik veel te lang maar omdat ik niet wist hoe peteze te schrijven, tekende ik enkel met de medeklinkers. Voor mij helemaal oké en zoveel jaren later, handteken ik nog steeds onder dezelfde naam. Inmiddels weet ik dat de naam afkomstig is van ‘potagie’. Het woord vindt zijn oorsprong in de middeleeuwen en betekent niet meer dan een soort groentenstoofpot die bereid werd voor de behoeftigen. Maar ook in hartje Antwerpen bestaat er een Potagiepoort. Zo zie je maar, de nostalgie uit mijn kindertijd blijft voortbestaan.”

Gepassioneerd pottenbakken

Als Anja’s beste vriend, haar opa, sterft, is ze drieëntwintig en begint ze na te denken over het leven. “Ik had geen flauw idee wat ik van mijn leven wilde maken en via kennissen van mijn ouders belandde ik voor een maand in Wales. En daar ligt de oorsprong van mijn nog steeds grote passie.” De man des huizes volgde avondschool keramiek en Anja mocht mee. Haar eerste bolletje klei draaien mislukte grandioos maar vanaf dat moment wist ze dat dit haar leven zou worden. De man bezocht met haar de ene pottenbakkerij na de andere tot ze op een school terecht kwam op Merlin’s Hill. Volgens verhalen en legendes ligt Merlijn daar begraven en daar is dus haar affectie voor Merlijn de tovenaar ontstaan. “Zijn verhalen boeien me ontzettend en alle lectuur die er te vinden was over hem heb ik dan ook verslonden.” Zo ontdekte ze naast een van de eerste pottenbakkerijen die ze bezocht een geweldig taartenhuisje. “Geweldig! Dat wilde ik ook! Zelfs nu blijft het een droom die ik ooit hoop waar te maken.”

Je eigen weg zoeken

Terug thuis in België ging Anja op zoektocht om cursussen te volgen en ervaring op te doen. Ze kwam eerst terecht in het ‘Iko’ te Hoogstraten en besefte daar al dat ze utilitair, of anders gezegd gebruiksgoed, wilde draaien. “Hiervoor bestaat geen dagschool omdat het niet rendabel is. Veel werk, veel tijd. Maar dat houdt haar niet tegen. Ondertussen belandde Anja in een winkel die alles verkocht voor het pottenbakken. Daar ontmoette ze Ann Van den Berghe die haar uitnodigde stage te doen bij haar in Zuid Frankrijk. Later liep ze nog stage op andere plaatsen om uiteindelijk terug bij Ann te belanden. “Ze had zoveel energie en tijd in mij gestoken en nu, zoveel stages later, kon ik tenminste iets. Ondertussen zijn we twaalf jaar verder en ben ik heel trots dat ik toen de stap gezet heb om zelfstandig te beginnen.”

Van klei tot servies

ambachtelijke porselein bakovenAnja werkt enkel met Limoges en Westerwald. Limoges is wit porselein en Westerwald grijs steengoed, twee kwaliteitsvolle kleisoorten maar heel verschillend qua kleur en textuur. Ik krijg twee bolletjes en voel inderdaad meteen het verschil. Natuurlijk ben ik nieuwsgierig hoe alles in zijn werk gaat en Anja begint spontaan klei af te wegen en te kneden. Ze gaat achter haar draaischijf zitten en begint te draaien. Ik ben helemaal onder de indruk want elk stuk wordt een voor een ambachtelijk gedraaid. Wat een werk! De hoogtes en breedtes zijn steeds ongeveer gelijk maar de curves nooit. Elk stuk is dus een uniek exemplaar en zo draait ze een vijftigtal kopjes, kommetjes of schalen per dag. De natuurlijke spiraalvorm toont hoe intensief en uniek elk bord wel is want er zijn nog maar heel weinig draaiers. Het is dus uitermate belangrijk om deze spiraal hoog in ’t vaandel te houden. “Moest alles bruikbaar zijn, zou het fantastisch zijn,” vertelt Anja, “maar in de oven sneuvelt er sowieso een bepaald percentage. Vooraleer een kop of schaal helemaal klaar is voor de verkoop moet je echt wel een maand rekenen. Drogen, slissen, eerste oven op 1030°C, terug slissen, afkuisen met water, dompelen in glazuur, tweede bak op 1300°C, het vraagt echt veel tijd.” Ook het glazuur maakt Anja zelf. “ Ik werk met twee soorten glazuur. Het uitbalanceren hiervan duurde zo’n drie jaar. Glazuur moet transparant zijn, dekkend maar eveneens vaatwasbestendig, allemaal dingen die uitgezocht moesten worden.” Meestal verkoopt ze haar porselein aan restaurants of hotels zoals Het Gebaar, Waterschoot, Hotel Julien en Sans Cravate maar ook privépersonen kunnen bij haar terecht. Zo wordt haar serviesgoed sinds kort ook te koop aangeboden bij Society Linnen te Brussel.

Dromen

ijsje in ptze komAnja houdt van lekker eten en daar hoort koken als vanzelfsprekend bij. “Mijn allereerste afgewerkte vorm diende dan ook om een heerlijk ijsje uit te eten,” lacht Anja. Op weg naar haar droom om ooit een eigen table d’ hôtes op te starten, organiseert ze alvast draai-initiaties voor maximum zes personen. “In mijn atelier organiseer ik da  een feest met een vier-gangenmenu aangepast aan de wens van de klant. Ondertussen mag iedereen beurtelings aan mijn draaitafel een eigen kommetje maken. Een mooi gedekte tafel waar mensen gezellig samen zijn en genieten van hun maaltijd is toch het allermooiste om naar te kijken. Het servies moet uitnodigen om trager te eten, niet schreeuwend of druk maar subtiel. Wanneer de chef het bord oogstrelend decoreert met zo veel smaken kan je niet anders dan genieten. Het niets doen, maakt de mens stiller en rustiger. Bij dat genot voel ik me pas echt rijk!” Mooier kunnen we niet afsluiten. We hopen dat haar dromen werkelijkheid mogen worden.

Dankjewel Anja voor de gezellige babbel, het lekkere eten dat je voor ons hebt klaargemaakt en… heel zeker tot kijk!